કેન્દ્ર સરકારે બુધવાર એટલે કે 1 એપ્રિલે 40 ક્રિટિકલ પેટ્રોકેમિકલ પ્રોડક્ટ્સ પર લાગતી બેઝિક કસ્ટમ્સ ડ્યુટીને સંપૂર્ણપણે માફ કરી દીધી છે. આ છૂટ 30 જૂન 2026 સુધી લાગુ રહેશે.

અમેરિકા-ઇઝરાયલ અને ઇરાન યુદ્ધ વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવ અને ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઇનમાં અવરોધોને ધ્યાનમાં રાખીને આ પગલું ભરવામાં આવ્યું છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય સ્થાનિક મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરને કાચા માલનો સતત પુરવઠો મળતો રહે અને વધતી કિંમત ઘટાડવાનો છે.

સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલા સત્તાવાર નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે ગ્લોબલ માર્કેટમાં અનિશ્ચિતતા પ્રવર્તી રહી છે. તેનાથી પેટ્રોકેમિકલ ફીડસ્ટોક અને ઇન્ટરમીડિએટ્સની કિંમતોમાં ભારે ઉછાળો આવ્યો છે અને સપ્લાય ચેઇનમાં મુશ્કેલી આવી છે. આ નિર્ણયથી સ્થાનિક ઉદ્યોગો પર પડતા વધારાના આર્થિક બોજને ઘટાડવામાં મદદ મળશે.

• કસ્ટમ ડ્યુટી હટાવવાથી તે તમામ ઉદ્યોગોને રાહત મળશે જે પેટ્રોકેમિકલ પ્રોડક્ટ્સનો કાચા માલ તરીકે ઉપયોગ કરે છે.
• તેમાં મુખ્યત્વે પ્લાસ્ટિક, પેકેજિંગ, ટેક્સટાઇલ (કાપડ), ફાર્માસ્યુટિકલ્સ (દવા), કેમિકલ્સ અને ઓટોમોટિવ કમ્પોનન્ટ્સ સેક્ટરનો સમાવેશ થાય છે.
• જાણકારોનું માનવું છે કે ઇનપુટ કોસ્ટ ઓછી થવાથી ફાઇનલ પ્રોડક્ટ્સની કિંમતો પણ સ્થિર રહેશે. તેનાથી સામાન્ય માણસને મોંઘવારીમાંથી રાહત મળી શકે છે.

સરકારે યાદીમાં ઘણા મહત્વપૂર્ણ રસાયણો અને કાચા માલનો સમાવેશ કર્યો છે. તેમાં સામેલ છે:

• કેમિકલ ઇનપુટ્સ: એનહાઇડ્રસ એમોનિયા, મેથેનોલ, ટોલ્યુઇન, સ્ટાયરીન, વિનાઇલ ક્લોરાઇડ મોનોમર.
• ઇન્ટરમીડિએટ્સ: મોનોએથિલિન ગ્લાયકોલ (MEG), ફિનોલ, એસિટિક એસિડ અને પ્યુરિફાઇડ ટેરેફ્થેલિક એસિડ (PTA).
• સ્પેશિયાલિટી કેમિકલ્સ: એપોક્સી રેઝિન, પોલીયુરેથીન, ફોર્માલ્ડિહાઇડ ડેરિવેટિવ્સ અને પોલીઓલ્સ.

સામાન્ય રીતે પેકેજિંગ અને ઓટો સેક્ટરમાં ઉપયોગમાં લેવાતી પોલિમર કેટેગરીને પણ આ છૂટના દાયરામાં રાખવામાં આવી છે. તેમાં પોલીથીન, પોલીપ્રોપીલીન, પોલીસ્ટાયરીન, પીવીસી (PVC) અને પીઈટી (PET) ચિપ્સનો સમાવેશ થાય છે. આ સાથે એબીએસ (ABS) અને પોલીકાર્બોનેટ જેવા એન્જિનિયરિંગ પ્લાસ્ટિક પર પણ આયાત શુલ્ક માફ કરવામાં આવ્યું છે.

સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ એક અસ્થાયી ઉપાય છે જેને વર્તમાન વૈશ્વિક તણાવને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવ્યો છે. આ છૂટની સમયમર્યાદા 30 જૂન 2026 નક્કી કરવામાં આવી છે. સરકારના સૂત્રોનું કહેવું છે કે તેઓ ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિઓ પર નજર રાખી રહ્યા છે. જો જરૂર પડશે તો ભવિષ્યમાં સપ્લાય ચેઇનની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને વધુ પગલાં પણ લઈ શકાય છે.